aipainim tinadi tamadi dimataman
listenloadingplaying
[aipaiinim tinadi tamadi dimataman]
n.
orphans (children whose parents died a long time ago)
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
bor aru gurgurmadi main ngahau
bor balbalman sugenganen han
listenloadingplaying
[bor balbalman sugenganen han]
phrase
Pig fat is for washing
(Tok Pisin) gris bilong pik bilong waswas
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
daruk waninge mainwai alom matangani
listenloadingplaying
[daruk waninge mainwai alom matangani]
phrase
You ate meat, therefore you clean your teeth
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
dohage nagenge
listenloadingplaying
[dohage nagenge]
phrase
Later s/he worked/did it
(Tok Pisin) bihain em I wok (/mekim) pinis?
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
gagauwe
listenloadingplaying
[gagauwe]
adj.
dry (clothes, coconut) (tinim gagauwe - your skin is dry)
(Tok Pisin) drai pinis
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
gigemi malal te tingagokai
i ab tiyabingokai, i ononhami balagokai
listenloadingplaying
[i ab tiyabiŋgokai, i ononhami balagokai]
phrase
He never builds houses, he always goes fishing
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
i i nongaman wasing ngalekanen han kabiaiman
listenloadingplaying
[i i noŋaman wasiŋ ŋalekanәn han kabiaiman]
phrase
He knows the way to catch fish his way
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
i kas dadabakai bo ti panauap
listenloadingplaying
[i kas dadabakai bo ti panauap]
phrase
He will buy cigarettes but won’t be able to give them to me
(Tok Pisin) em bai baim smok, tasol em no inap long givim mi
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
i kas dadakai ti panau
listenloadingplaying
[i kas dadakai ti panau]
phrase
He buys/bought cigarettes but doesn’t give me any
(Tok Pisin) em baim smok, tasol em no givim mi
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
i lala-te madonggo
listenloadingplaying
[i lala-te madonggo]
phrase
S/he is at the shelter
(Tok Pisin) em I long ples bilong hait?
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
I madondo gamukabawai
[I madondo gamukabawai]
phrase
S/he is there and is about to talk
(Tok Pisin) em i stap na em laik tok tok nau
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
I madondo gamukgokai
[I madondo gamukgokai]
phrase
S/he is there and (habitually) talks
(Tok Pisin) em i stap na em save long tok tok
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
i madondo ngau naitenge
listenloadingplaying
[i madondo ŋau naitenge]
phrase
s/he sits/sat and I saw it
(Tok Pisin) em i sindaun (/pinis) na mi lukim em pinis
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
i mariu timamap, haun ti mariu mamba
listenloadingplaying
[i mariu timamap, haun ti mariu mamba]
phrase
S/he is not chewing betel nut, s/he cannot chew betel nut
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
i niu sisinggo milo ngagembawai
i sigininge
listenloadingplaying
[i siginiŋe]
v. paradigm example
S/he peeled (carrots, potatoes)
(Tok Pisin) em i rausim pinis (skin bilong karot, skin bilong poteto)
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
i songokaibo kai gaumomoni ti
i turangando ngau naitenge
i yenangan do tuli panauwe
listenloadingplaying
[i y^nangan do tuli panauwe]
phrase
s/he keeps sleeping and talked to me (i.e. told me s/he didn’t want to get up)
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
mam han milo yanip, tialap, wagiau, wap, ngasop, han daig ngangalemba
listenloadingplaying
[mam han milo yanip, tialap, wagiau, wap, ngasop, han daig ŋaŋalemba]
phrase
(When) dad finishes eating his food, call me, go, I will come and take his plate
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
mam han nub wananan lumip, tialap, wagiau
listenloadingplaying
[mam han nub wananan lumip, tialap, wagiau]
phrase
(When) dad finishes drinking his tea, call me
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
musuksup
[musuksup]
n.
type of plant, fragrant, small leaves, put in arm cuffs as bilas
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
ngahau bor gurgurmadi uya uya
[ŋahau bor gurgurmadi uya uya]
n.
my big black pigs
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
ngam ngamfumba
listenloadingplaying
[ŋam ŋamfumba]
v. paradigm example
We (excl) will fight/hit them
(Tok Pisin) mipela bai pait ol
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
ngamngamsugabawai ngamago
ngau bor tekeng ngamaiye
listenloadingplaying
[ŋau bor tekeŋ ŋamaiye]
phrase
I don’t want to see the pig
(Tok Pisin) mi no lik long lukim pik
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
ngau dadeng aben te ngago bor ngadadabawai
ngau lala-te ngago
listenloadingplaying
[ngau lala-te ngago]
phrase
I am going to the shelter
(Tok Pisin) mi go long ples bilong hait
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
ngau mariu maguna ngaindo ngaipide dop kasik ngaitaiyonggo
listenloadingplaying
[ngau mariu maguna ngaindo ngaipide dop kasik ngaitaiyonggo]
phrase
I am on top of a betel nut tree, staying there awhile(sleep and went down) and looking at lots of you
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
ngau ngaitaiyondo, matau singgo, nalaiyombawai ngahau pain
listenloadingplaying
[ŋau ngaitaiyondo, matau singgo, nalaiyombawai ngahau paiin]
phrase
I see you, I’m attracted to you, and want to marry you my wife
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
ngau ngawe onon ngabaldo wag ilonlo ngamadondo matau yohe
listenloadingplaying
[ngau ngawe onon ngabaldo wag ilonlo ngamadondo matau yohe]
phrase
I went fishing, I sat in the canoe and fell asleep
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
ngau ngawe onon ngabale tie ngamule ngainabawai
listenloadingplaying
[ngau ngawe onon ngabale tie ngamule ngainabawai]
phrase
I went fishing, finished, came back and want to sleep
(Tok Pisin) mi go tromawe huk pinis, mi kam back na mi laik silip
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
ngau onon ngabalap wasing kobol kobol kasik ngawanemba
listenloadingplaying
[ngau onon ngabalap wasing kobol kobol kasik ngawanemba]
phrase
I will fish and catch many different colors of fish (tomorrow)
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
nornen, ngau ngaitaiyonge
ong hanat wai main ngagenge
ong mai dop ngau ham aipain ngangalembawai
listenloadingplaying
[oŋ mai dop ŋau ham aipain ŋaŋalәmbawai]
phrase
You wait, I would like to take your daughter
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
ong milo milo salangani ngau ngasugabawai
listenloadingplaying
[ong milo milo salangani ngau ngasugabawai]
phrase
you wash things, I bathe
(Tok Pisin) yu wasim samting, mi was was
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
ong nornen gaun ngale sope, ngau tingaipaiope
listenloadingplaying
[ong nornen gaun ngale sope, ngau tingaipaiope]
phrase
if you had come with the dog yesterday, I wouldn’t be/have been mad at you
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
tamat main yangan titulipanade taiyonge
listenloadingplaying
[tamat main yaŋan titulipanade taiyoŋe]
phrase
This man who didn’t tell us his name saw you
Speaker: Kadagoi Rawad
bookmark
teteok wartatalep tongali